Nee, dit is alles behalve een steunbetuiging voor het Iraanse regime! Maar zelf van vijanden kun je leren.
Het verloop van de huidige oorlog tussen de VS & Israel en Iran is aanleiding voor een ongemakkelijke vraag:
Waarom zijn zoveel moderne organisaties kwetsbaarder dan een land dat al twintig jaar rekent op bombardementen, sabotage en het uitschakelen van leiders?
Iran ontwikkelde de afgelopen jaren een militaire doctrine die bekend staat als Mosaic Defense. Het uitgangspunt is eenvoudig: ga ervan uit dat het centrum uitvalt. Dat leiders verdwijnen. Dat communicatie wegvalt.
En ontwerp je organisatie zó dat ze toch blijft functioneren.
Daarom decentraliseerde Iran grote delen van de Revolutionaire Garde in 31 regionale commandostructuren. Lokale commandanten kregen bevoegdheden, middelen en vooraf afgestemde handelingsruimte. Het doel was niet efficiëntie. Het doel was veerkracht.
En dat is interessant om te bestuderen. .Want veel organisaties doen precies het tegenovergestelde.
In veel organisaties claimen we dat teams eigenaarschap hebben, maar moeten belangrijke beslissingen alsnog ‘omhoog’. We spreken over autonomie, maar bouwen afhankelijkheden in iedere workflow. We hebben het over coachend leiderschap, terwijl zo vaak nog op de besluiten van managers wordt gewacht.
Het resultaat?
Eén directeur ziek, één MT-lid weg, één cruciale expert op vakantie… en de organisatie valt stil.
De Mosaic Defense doctrine vertrekt vanuit een andere aanname: een systeem moet kunnen functioneren zonder het centrum.
En dat raakt aan iets fundamenteels in de werkwijze van RSPND.
Want ook daar proberen we besluitvorming niet te concentreren in functies of personen, maar te verdelen over rollen. Spanningen hoeven niet eerst geëscaleerd te worden. Mensen mogen binnen afgesproken domeinen zelfstandig handelen. Besluiten worden genomen waar de informatie zit, niet waar de hiërarchie zit.
Daar zitten de overeenkomst, maar er is ook een belangrijk verschil!
Iran decentraliseert om een oorlog te overleven. RSPND decentraliseert om de energie & intelligentie van de medewerkers vrij te maken.
De Iraanse aanpak draait om continuïteit onder extreme druk. De RSPND-aanpak draait om aanpassingsvermogen, betrokkenheid en snelheid van leren.
Anders gezegd: Iran vraagt zich af: "Hoe blijven we functioneren als het centrum wegvalt?"
Maar RSPND vraagt: "Hebben we het centrum in veel gevallen nog nodig?"
En dat is een veel radicalere vraag.
Want échte zelforganisatie ontstaat niet wanneer leiders macht delegeren. Echte zelforganisatie ontstaat wanneer het systeem zó ontworpen is dat het niet langer afhankelijk is van helden, managers of centrale besluitvorming.
Zelfs niet als alles rustig is. En misschien is dat wel de meest onverwachte managementles uit Iran:
Een organisatie is niet sterk wanneer iedereen naar hetzelfde centrum kijkt. Een organisatie is sterk wanneer het centrum gemist kan worden.